Milczący świadkowie przeszłości. Do Konina trafił bezcenny księgozbiór

Blisko 700 wyjątkowych książek trafiło do Konina. To świadectwo pamięci o wielokulturowej historii.

To ważny moment dla pamięci o wielokulturowej historii Konina i całego kraju. Miejska Biblioteka Publiczna im. Zofii Urbanowskiej w Koninie nawiązała współpracę z Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce. 13 maja podpisano umowę depozytu, na mocy której do miasta trafiło blisko 700 książek – w większości wydań sprzed II wojny światowej.

To niezwykły zbiór, który pochodzi z dawnych bibliotek – głównie już nieistniejących oddziałów TSKŻ, ale także przedwojennych bibliotek żydowskich oraz darów organizacji i ziomkostw tworzonych przez dawnych mieszkańców polskich miast i miasteczek. Byli to ocaleni z Zagłady oraz ich potomkowie, którzy po wojnie budowali swoje życie w różnych częściach świata.

Książki – napisane w językach hebrajskim i jidysz – niosą w sobie ślady dramatycznych, ale i niezwykle poruszających historii. Zachowały się w nich stemple, odręczne wpisy i dedykacje organizacji oraz osób prywatnych z wielu krajów, m.in. USA, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Brazylii, Argentyny, Australii czy Izraela – miejsc, do których emigrowali polscy Żydzi przed i po wojnie. Zbiór stanowi bezcenne źródło dla badań historycznych i socjologicznych.

Książki przejdą teraz proces konserwacji, a następnie zostaną szczegółowo opracowane. Przetłumaczone zostaną tytuły, wpisy, stemple i dedykacje. Ustalane będą także miejsca i lata wydań oraz informacje o wydawnictwach.

Nieprzypadkowo ten wyjątkowy zbiór trafia właśnie do Konina. Przed wojną funkcjonowała tu jedna z najlepiej wyposażonych bibliotek żydowskich w regionie. Pamięć o konińskich Żydach przez lata z ogromnym zaangażowaniem ratował i dokumentował śp. Lech Hejman – wieloletni dyrektor konińskiej biblioteki, który poświęcił swoją pracę przywracaniu historii lokalnej społeczności żydowskiej należnego jej miejsca. Dzisiejsza współpraca jest naturalną kontynuacją tej misji.

Realizacja przedsięwzięcia była możliwa dzięki zaangażowaniu Doroty Merlak, działaniom dyrektora MBP Damiana Korwin-Kruczkowskiego, wsparciu Miasta Konin oraz – co szczególnie istotne – dzięki zaufaniu i dobrej woli Zarządu Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, który powierzył ten wyjątkowy zbiór konińskiej bibliotece.

Fot. MBP w Koninie