Socjalistyczny królik z kapelusza, czyli o gąskach, Gierku i wlewku

Za czasów poprzedniego systemu bardzo często słyszeliśmy w wieczornym dzienniku telewizyjnym informacje, że to lub tamto „zostało oddane do użytku przed terminem”. Tak było na przykład z wyprodukowaniem stutysięcznej tony aluminium, która pojawiła się przed zaproszonymi na uroczystość gośćmi niczym... królik z kapelusza.

Każdego roku w przeddzień ważnych świąt państwowych jak 1 maja (święto ludzi pracy), 22 lipca (rocznica ogłoszenia manifestu PKWN, uważanego za akt założycielski Polski Ludowej) lub 7 listopada (rocznica wybuchu rewolucji bolszewickiej w Rosji), albo zwyczajnie - jak było w przypadku konińskiej walcowni - na koniec roku kalendarzowego, chwalono się sukcesami produkcyjnymi.

Przed terminem oddawano mosty, drogi, domu kultury i wszystko co w socjalistycznej rzeczywistości miało służyć ludowemu państwu i samemu ludowi miast i wsi. Ze szczególną pompą oddawano do użytku nowe fabryki i linie produkcyjne. Bardzo często takie uroczystości uświetniał jakiś przedstawiciel władzy, tym wyższy rangą im ważniejszy był oddany do użytku obiekt. Do Konina na ten przykład przyjechał nawet sam Edward Gierek.

Udekorowana tona

Najważniejszy człowiek w państwie, bo taką pozycję miał w PRL pierwszy sekretarz Komitetu Centralnego PZPR, odwiedził Konin w marcu 1973 roku. Na samo otwarcie walcowni - przed terminem oczywiście - nie zdążył, ale kilka miesięcy później przyjechał ją zobaczyć. Zrobił to w drodze na partyjną konferencję w Poznaniu, więc czasu za dużo nie miał. Porozmawiał krótko z kilkoma pracownikami, podszedł do pulpitu sterowniczego walcarki gorącej, by zapytać, ile aluminium walcują w ciągu dnia.

Wróćmy do stutysięcznej tony aluminium, czyli zapowiadanego królika  z kapelusza. Oprócz miejscowych w uroczystości wzięli udział również przedstawiciele Skawiny, bo wynik dotyczył produkcji obu hut łącznie – konińskiej i skawińskiej.

„Stutysięczna tona została uroczyście przewieziona z elektrolizy na odlewnię w kadzi, na której wypisano dużymi literami «100 tys. tona», na specjalnie przygotowanym i udekorowanym pojeździe ciągnikowym” – wspominał w kronice huty Tadeusz Matyba.

Wlewek z kapelusza

W obecności wszystkich zgromadzonych metal został przelany z kadzi do pieca odlewniczego, z którego po pewnym czasie rozpoczęto odlewać wlewek - wielki blok metalu szeroki na półtora metra i długi na pięć o wadze ponad 5 ton.

„Zdziwienie wszystkich gości wywołał fakt, że wlewek ten odlano w tak krótkim czasie – czytamy w kronice zapiski Tadeusza Matyby. - Przecież potrzeba sporo czasu na rafinację metalu oraz samo jego odlanie”.

Okazało się, że zapobiegliwi gospodarze już kilka godzin wcześniej odlali historyczny wlewek w sąsiednim piecu, wypisali na nim „100 tys. tona”, po czym zademonstrowali – niczym magik królika z kapelusza - zgromadzonym gościom. Chcieli w ten sposób zaoszczędzić wszystkim czasu a sobie nerwów, bo w odlewaniu tak dużych bloków metalu nie mieli jeszcze zbyt dużej wprawy. Pamiętajmy, że pierwszy taki odlew wykonali raptem dwa miesiące wcześniej. Był to jeden z niezbędnych elementów przygotowań do rozruchu walcowni, ponieważ odlewnia musiała być gotowa dostarczać jej odpowiedni półprodukt do obróbki. Do walcowania nie nadawały się ani produkowane tutaj do tej pory tak zwane gąski, ani tym bardziej drobny granulat. To musiały być opisane wyżej wlewki.

Szef Energobloku z wyrzutem

Tak wyglądały początki funkcjonowania walcowni, ale wypada przypomnieć, jak w ogóle doszło do jej powstania. Otóż decyzję o budowie zakładu podjęto w połowie 1966 roku, kilka dni po rozpoczęciu rozruchu elektrolizy. Ale to nie przesądzało terminu rozpoczęcia inwestycji. O tym zdecydowano na posiedzenie prezydium Komisji Planowania przy Radzie Ministrów, które w marcu 1968 roku zatwierdziło projekt wstępny budowy w Koninie walcowni blach i taśm aluminiowych.