Nadzwyczajna sesja i szybka decyzja. Konin ratuje synagogę na Starówce

Radni dali zielone światło dla remontu konińskiej synagogi. Podczas nadzwyczajnej sesji samorząd zgodził się na realizację projektu, dzięki któremu jeden z najcenniejszych zabytków na Starówce ma przejść kompleksową modernizację i zyskać nowe życie jako Centrum Czterech Kultur. 

– Udało się pozyskać pieniądze na ratowanie jednego z najcenniejszych konińskich zabytków – konińskiej synagogi. Każdy dzień jest dla nas w tym projekcie niezwykle ważny – podkreślał podczas sesji wiceprezydent Witold Nowak, tłumacząc, dlaczego uchwałę procedowano w trybie nadzwyczajnym. Jak zaznaczył, w tym przypadku czas ma kluczowe znaczenie, a zwłoka mogłaby utrudnić sprawną realizację inwestycji. Projekt dotyczy modernizacji zabytkowego obiektu i dostosowania go do funkcji kulturalno-edukacyjnych. Jak wyjaśniała Katarzyna Rejniak, kierownik Wydziału Zarządzania Strategicznego, przedsięwzięcie wpisuje się w strategię rozwoju miasta i ma oddziaływać nie tylko lokalnie, ale także regionalnie – na całą Wschodnią Wielkopolskę. Inwestycja jest finansowana z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, a poziom dofinansowania wynosi 90 procent. 

Całkowita wartość projektu to ponad 17 mln zł. - To jeden z ostatnich takich „strzałów”, jeśli chodzi o tak atrakcyjną dotację – mówił wiceprezydent Paweł Adamów, przypominając, że synagoga jest własnością miasta, a obowiązek dbania o jej stan wynika m.in. z nadzoru konserwatorskiego. 

Podczas sesji pojawiły się pytania o przyszłe koszty utrzymania obiektu oraz o to, co dokładnie zostanie wykonane w ramach prac. Według przedstawionych szacunków roczne koszty utrzymania synagogi po remoncie mają wynieść około 58 tys. zł. Władze miasta podkreślały, że nie planują tworzenia w obiekcie nowej jednostki organizacyjnej, która generowałaby stałe koszty kadrowe. Synagoga ma pełnić rolę przestrzeni dostępnej dla mieszkańców – na koncerty, spotkania, wydarzenia oraz działania edukacyjne. 

O szczegółach technicznych mówił Roman Jankowski, kierownik odpowiedzialny za inwestycję. Zaplanowano m.in. badania geologiczne, monitoring pęknięć, badania wilgotności murów, ekspertyzy techniczne oraz projekt naprawczy konstrukcji. Wszystko ma odbywać się pod nadzorem konserwatora. Obiekt ma też zostać dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. 

Nie zabrakło również głosów krytycznych. Radny Tomasz Andrzej Nowak zwracał uwagę na brak zapowiadanej wcześniej filii biblioteki w koncepcji funkcjonowania obiektu, co – jak mówił – było zapisane w gminnym programie rewitalizacji. Podkreślał, że zmiany w planach powinny być szerzej konsultowane i omawiane na komisjach. Ostatecznie jednak zagłosował „za” realizacją projektu. Za przyjęciem uchwały opowiedziała się większość radnych. Jedna osoba wstrzymała się od głosu. 

Decyzja rady oznacza, że po latach starań Konin może rozpocząć jedną z najważniejszych inwestycji w obszarze ochrony dziedzictwa. Zabytkowa synagoga na Starówce – miejsce o ogromnym znaczeniu historycznym – ma szansę znów stać się ważnym punktem na mapie miasta: otwartym, funkcjonalnym i gotowym na nowe wydarzenia. Mimo ożywionej dyskusji żaden z radnych nie wspomniał nawet o zagospodarowaniu placu po domu talmudycznym, który dziś pełni rolę dzikiego parkingu. 

Konińska synagoga powstała w XIX wieku. W czasie II wojny światowej została zdewastowana, a po wojnie przez lata niszczała. Obiekt przechodził już remont w latach 80., jednak dopiero teraz – dzięki pozyskanym środkom zewnętrznym – ma szansę na kompleksową modernizację, która pozwoli nie tylko zabezpieczyć jego konstrukcję, ale także przywrócić mu należne miejsce w przestrzeni publicznej Konina.