Rośnie liczba zatruć czadem. Strażacy i lekarze biją na alarm

Rośnie zagrożenie zatruciami czadem. Jak sie chronić? 

Gdy temperatury spadają, Polacy coraz częściej sięgają po różne sposoby dogrzewania mieszkań i domów. Niestety, nie zawsze bezpieczne. Strażacy biją na alarm: w sezonie grzewczym 2025/2026 liczba zatruć czadem w Polsce jest alarmująco wysoka. Tylko od 1 października do końca grudnia 2025 roku odnotowano niemal 2000 interwencji związanych z tlenkiem węgla. W wyniku tych zdarzeń prawie 700 osób wymagało hospitalizacji, a ponad 30 osób zmarło.- To nie są tylko cyfry, to dramaty rodzin, które straciły bliskich. Nie pozwólmy, aby czad wkradł się do naszych domów i zabrał życie lub zdrowie – apeluje Bożena Janicka, prezes Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia.

Skąd się bierze czad?

Tlenek węgla powstaje w wyniku niepełnego spalania paliw: gazu, węgla, drewna czy oleju opałowego. Najczęściej ulatnia się z wadliwie działających piecyków gazowych, kuchenek, kominków, a także z uszkodzonych, niesprawdzanych, niekonserwowanych przewodów wentylacyjnych i spalinowych. Najczęstsze błędy, które prowadzą do tragedii, to także: korzystanie z urządzeń, które nie są przeznaczone do ogrzewania, zatykanie kratek wentylacyjnych, przechowywanie butli gazowych w piwnicach, suszenie odzieży na piecykach, czy brak zapewnienia dopływu świeżego powietrza.

Jak działa czad?

- Podstępny gaz wnika do organizmu poprzez drogi oddechowe. W płucach przenika do naczyń i łączy się z hemoglobiną. Ma do niej prawie trzysta razy większe powinowactwo niż tlen, a powstające połączenie (karboksyhemoglobina) jest bardzo trwałe. Uszkodzeniu ulega także inne białko konieczne w naszym procesie oddychania. Wymienione zmiany są odpowiedzialne za stan niedotlenienia. Szczególnie narażeni na niekorzystne skutki działania czadu są ludzie starsi, chorujący na serce, z kłopotami w oddychaniu oraz dzieci. Objawami zatrucia są: senność, problemy z widzeniem i słuchem, ból głowy, zawroty głowy, duszność, szum w uszach, nudności, zobojętnienie na niebezpieczeństwo, utrata przytomności, drgawki. Trzeba pamiętać, że czad jest gazem cięższym od powietrza, rozprzestrzenia się po podłodze, dlatego szczególnie w nocy, kiedy śpimy i znajdujemy się blisko poziomu podłogi, jesteśmy bardzo narażeni na ciężkie zatrucia. Jeżeli pomoc nie przyjdzie w porę, to kończy się tragedią – alarmuje Bożena Janicka.

O tym, że czad nie wybacza błędów świadczą liczby. W ostatnie Święta Bożego Narodzenia służby informowały o licznych interwencjach i podtruciach. Ostatnie styczniowe dni również przyniosły ogromne tragedie. W wyniku zatrucia czadem w Chełmnie zginęła młoda matka z trojgiem małych dzieci.

Czujniki to podstawa

- Tlenek węgla, nie bez powodu nazywany jest cichym zabójcą. Nie ma zapachu, smaku, czy barwy. Dlatego czujnik czadu to jedyny i najskuteczniejszy sposób na wykrycie zagrożenia. Zaalarmuje głośnym dźwiękiem, gdy tylko wyczuje obecność tlenku węgla w powietrzu. Działający czujnik powinien być obowiązkowym wyposażeniem każdego domu i mieszkania. Hałas może stać się ostatnią deską ratunku. Lepiej obudzić się w porę, niż nie obudzić się wcale – podkreśla Bożena Janicka.

Jak jeszcze się chronić?

• Regularnie sprawdzaj instalacje. Przeglądy pieców, kotłów, junkersów i przewodów kominowych powinny być przeprowadzane przez specjalistów przynajmniej raz w roku. Każde urządzenie grzewcze musi być właściwie zainstalowane, sprawne technicznie i używane zgodnie z instrukcją.
• Dbaj o wentylację. Nigdy nie zasłaniaj kratek wentylacyjnych, nawet gdy na zewnątrz panuje mróz. Zapewnienie stałego dopływu świeżego powietrza do pomieszczeń to jeden z kluczowych elementów bezpieczeństwa. Codziennie wietrz mieszkanie, a jeżeli korzystasz z kominka lub piecyka – upewnij się, że wentylacja działa prawidłowo.
• Nie używaj urządzeń nieprzeznaczonych do ogrzewania. Kuchenki, piekarniki czy przenośne grzejniki gazowe nie powinny służyć do stałego ogrzewania pomieszczeń. Nigdy nie uruchamiaj agregatów prądotwórczych w zamkniętych przestrzeniach – te urządzenia muszą pracować wyłącznie na zewnątrz.
• Bądź świadomy. Jeśli podejrzewasz, że ktoś zatruł się czadem, natychmiast wyprowadź go na świeże powietrze i wezwij pomoc.

- Tlenek węgla to śmiertelne zagrożenie. Wystarczy moment nieuwagi, zaniedbany piecyk, zatkana kratka i tragedia gotowa. Tymczasem można jej łatwo zapobiec. Nie odkładaj tego na później. Zainstaluj czujnik. Sprawdź instalacje. Zadbaj o wentylację. Bądźmy ostrożni, tym bardziej, że synoptycy zapowiadają nadejście siarczystych mrozów – podkreśla Bożena Janicka.