Rok pełen zmian. Najważniejsze inicjatywy i sukcesy Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów

„To był udany rok” – mówi Ireneusz Niewiarowski, prezes Krajowego Stowarzyszenia Sołtysów oraz Wielkopolskiego Stowarzyszenia Sołtysów.

Jednym z kluczowych obszarów działalności stowarzyszeń są prowadzone od lat programy, w tym najważniejszy „Fundusz Sołecki – najlepsza inicjatywa”.

– W ubiegłym roku mieliśmy ósmy finał ogólnopolski w Toruniu, poprzedzony jedenastoma finałami wojewódzkimi. W tym roku będzie ich trzynaście – to oznacza większy udział sołectw i więcej nagród – podkreślił prezes.

Drugim flagowym wydarzeniem jest Dzień Sołtysa, realizowany przez stowarzyszenia od blisko dekady.

– Nie spodziewaliśmy się, że to się tak rozwinie. Nasz centralny Dzień Sołtysa ma charakter konferencji, czasem nawet naukowej. W innych miejscach organizują go gminy, powiaty i marszałkowie – efekt jest ogromny – dodał.

Kolejnym stałym elementem działalności KSS jest konkurs Sołtys Roku. Finał tradycyjnie odbywa się w Senacie RP, a zwycięzcy trafiają na okładkę „Gazety Sołeckiej”. Dynamicznie rozwija się też inicjatywa „Czyste Sołectwo”, który polega na zbiórce elektrośmieci. Tylko w ubiegłym roku zebrano ich tysiąc ton, a sołectwa otrzymują 40 groszy za każdy kilogram.

Po kilkuletniej przerwie w 2025 roku wznowiono Wielkopolski Piknik Sołtysów, który już wiadomo, że będzie kontynuowany. Jak informuje Ireneusz Niewiarowski, w tym roku impreza odbędzie się 20 czerwca w Sompolnie.

W obszarze edukacji najważniejszą rolę pełni „Gazeta Sołecka”, a KSS i lokalne stowarzyszenia przeprowadziły w minionym roku ok. 100 szkoleń i kilkanaście konferencji. Prezes wymienił m.in.: „Sołtys – tradycja, nowoczesność” w Kielcach, Forum Sołtysów Powiatu Golubsko-Dobrzyńskiego, cykl „Sołectwo na nowe czasy” w Mikołajkach oraz konferencje w Mogilnie, Trzebieży i Białce Tatrzańskiej.

Prezes KSS podsumował kluczowe osiągnięcia legislacyjne, do których należy m.in.: świadczenie dla byłych sołtysów (pobiera je już ponad 36 tys. osób) oraz zwrot części wydatków na fundusz sołecki. Dużym sukcesem jest także nowelizacja ustawy o sołectwach, obowiązująca od 1 stycznia 2026 roku, która wprowadza m.in. młodzieżowe rady sołeckie, możliwość tworzenia funduszy osiedlowych i dzielnicowych, uproszczone zasady uchwalania funduszu sołeckiego, obowiązek informowania sołtysów o posiedzeniach komisji rady gminy, obowiązkowe ubezpieczenie sołtysów pobierających podatki, a także możliwość powołania konwentu sołtysów.

– To są istotne i znaczne zmiany. Ciekawi jesteśmy, jaki będzie efekt powoływania konwentów. Mogą wzmocnić głos sołectw w relacjach z wójtem i radą gminy – ocenił Niewiarowski.

KSS analizuje nowy pakiet około 70 poprawek zgłoszonych przez stronę samorządową do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu.

– Jedna zmiana jest dobra – by fundusz sołecki można było realizować także w ramach zadań powiatu i województwa. Druga – by uchwałę o funduszu podejmować na wiele lat, niezależnie od tego, czy gmina go wprowadza, czy nie – jest niekorzystna. Będziemy polemizować – zapowiedział prezes.

Najbardziej rewolucyjny projekt, nad którym pracuje grupa robocza przy Komisji Wspólnej, przewiduje przyznanie sołectwom tzw. ograniczonej osobowości prawnej.

– Umożliwiłoby to posiadanie konta, zaciąganie pożyczek i samodzielne gospodarowanie środkami. To byłby ogromny przełom – podkreślił Niewiarowski.

Niewiarowski podkreślił, że Fundusz Sołecki pozostaje największym sukcesem KSS. W ubiegłym roku stosowało go ponad 1600 gmin, co stanowi 76 procent wszystkich gmin w kraju.