Męska równowaga hormonalna – jak ją rozpoznać i kiedy warto ją kontrolować?

Temat menopauzy i perimenopauzy jest szeroko omawiany, więc świadomość kobiet w temacie zdrowia hormonalnego jest wysoka. Inaczej jest w przypadku mężczyzn, dla których andropauza i terapia testosteronem wciąż wydaje się tematem tabu. Pora zwiększyć ich świadomość, bo zaburzenia gospodarki hormonalnej można regulować tak, by dłużej cieszyć się pełnią życia.

Focus na męskie hormony

Podstawą równowagi hormonalnej jest stan, w którym mężczyzna ma właściwy do wieku i trybu życia poziom testosteronu. O zaburzeniach na tym polu mogą świadczyć tzw. mgła mózgowa, przybieranie na wadze (szczególnie otyłość brzuszna), spadek zainteresowania seksem i aktywnością fizyczną. Oczywiście nie bez znaczenia ma tutaj poziom pozostałych hormonów – estradiolu, kortyzolu czy prolaktyny. Jednak to właśnie nieprawidłowy poziom testosteronu skłania do dalszych testów męskiego zdrowia hormonalnego.

Wielu mężczyzn dostrzega problemy z metabolizmem, satysfakcją z życia seksualnego czy brakiem energii, ale na ogół składa je na karb zmęczenia, stresu i wieku. Tymczasem regularne badania poziomu hormonów i terapia testosteronem w razie potrzeby mogą znacząco podnieść poziom życia.

Jak kontrolować równowagę hormonalną u mężczyzny?

Nie ma tu nic skomplikowanego – wystarczy robić badania. Zgodnie ze wskazaniami Endocrine Society poziom testosteronu oznacza się dwukrotnie w godzinach porannych (8–10 rano), kiedy stężenia są najwyższe. Wyniki na poziomie 300 ng/dL (ok. 10,4 nmol/L) i poniżej świadczą o niedoborze testosteronu. Czasem konieczne jest również oznaczenie wolnego lub biodostępnego testosteronu (BAT). Dodatkowo zalecane są badania poziomu LH i FSH, prolaktyny, SHBG. Wiedzę jaką lekarz uzyskuje z wyników testów laboratoryjnych uzupełnia wywiad medyczny (choroby przewlekłe, historia rodzinna) oraz badanie fizykalne.

Jeśli jądra nie produkują wystarczającej ilości testosteronu, należy określić przyczynę tego stanu. U jego podłoża mogą leżeć przyczyny pierwotne tj. wady wrodzone, choroby czy urazy. Jednak w wielu przypadkach hipogonadyzm (niedobór testosteronu) spowodowany jest defektem w układzie podwzgórze – przysadka. Powstaje on w wyniku: chorób przysadki, ale również niewydolności wątroby czy nerek, cukrzycy typu 2, bezdechu sennego czy nadużywania alkoholu.

Przywrócenie równowagi hormonalnej mężczyzny

Prawidłowe poziomy hormonów pozwalają na rozwiązanie problemów metabolicznych i odzyskanie witalności. Jednak jest to proces składający się z kilku etapów. Pierwszym jest leczenie przyczynowe np. usunięcie guzów przysadki, specjalistyczne leczenie chorób przewlekłych i stanów zapalnych. Kolejnym krokiem powinna być Testosterone Replacement Therapy (TRT) czyli terapia testosteronem, o ile nie ma przeciwwskazań. Uzupełnienie poziomu tego hormonu poprawia masę mięśniową i gęstość kości, zmniejsza tkankę tłuszczową. Pacjenci zgłaszają również wzrost libido oraz zauważalną poprawę samopoczucia.