Wielkopolska Wschodnia zdała egzamin z transformacji. Region wykorzystuje historyczną szansę

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST) to obecnie najważniejszy instrument finansowy napędzający zmiany w Wielkopolsce Wschodniej. Region, który przez dekady opierał się na przemyśle wydobywczo-energetycznym, przechodzi historyczną metamorfozę przy znaczącej roli środków unijnych.

Tempo wdrażania funduszu robi wrażenie. Od 2023 roku ogłoszono już 36 naborów, a efekty widać w liczbach: niemal 87% dostępnych pieniędzy jest już przypisanych do konkretnych projektów. Kolejne blisko 7% czeka w rezerwie na aktualne konkursy oraz te zaplanowane do końca 2026 roku. Łącznie unijne wsparcie dla naszego regionu to potężny zastrzyk gotówki w wysokości 1,52 miliarda złotych

„Naszym priorytetem od samego początku było to, aby środki z Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji nie były jedynie liczbami w tabelach, ale realnym wsparciem odczuwalnym dla każdego. Dzięki intensywnej i partnerskiej współpracy Agencji Rozwoju Regionalnego w Koninie oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego, unijne fundusze trafiają dziś dokładnie tam, gdzie przynoszą największą korzyść: w szczególności do naszych mieszkańców, ambitnych przedsiębiorców i aktywnych samorządów” – podkreśla Maciej Sytek, Prezes Zarządu Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w Koninie, instytucji odpowiedzialnej za zarządzanie środkami FST w subregionie.

Choć wsparcie skierowane jest do szerokiego grona odbiorców – w tym biznesu, nauki i organizacji pozarządowych – to właśnie samorządy Wielkopolski Wschodniej okazały się najbardziej aktywnymi wnioskodawcami, realizując projekty o ogromnym znaczeniu społecznym i gospodarczym. Obecnie region znajduje się w fazie, w której większość zaplanowanych projektów jest w trakcie realizacji, zaś w przypadku części zakończonych projektów mówimy już o realnym wpływie na rozwój subregionu.

Czysta energia w tysiącach domów

Samorządy Wielkopolski Wschodniej wykorzystują szansę na realizację ambitnych planów, które bez unijnego wsparcia byłyby trudne do zrealizowania. Zakres tych działań jest bardzo szeroki: od kompleksowej termomodernizacji budynków publicznych, przez budowę nowoczesnej infrastruktury rowerowej, aż po projekty z obszaru włączenia społecznego i rewitalizacji.

Niezwykle ważnym elementem są tzw. projekty parasolowe, dzięki którym mieszkańcy mogą oszczędzać na kosztach energii. Aż 30 gmin Wielkopolski Wschodniej realizuje obecnie takie inwestycje. Na montaż odnawialnych źródeł energii na dachach domów prywatnych przeznaczono łącznie 292,8 mln zł. Dzięki 26 projektom w 6 100 gospodarstwach domowych pojawi się aż 8 400 nowych instalacji OZE.

Drugie życie terenów poprzemysłowych i rozwój turystyki

Kolejnym priorytetem samorządów jest nadawanie nowych funkcji terenom poprzemysłowym. Na naszych oczach dawne wyrobiska przechodzą spektakularną metamorfozę, zmieniając się w zielone enklawy rekreacyjne. Na ten cel, w ramach 5 dużych projektów, trafiło 92,5 mln zł dofinansowania.

Przykładem takich zmian jest „Kleczewska Malta”, która wzbogaci się o nowoczesną przestrzeń z parkiem sensorycznym i infrastrukturą sportową. Spektakularne zmiany przechodzi też zbiornik wodny w Przykonie (nowa plaża, przystań i pole namiotowe) oraz Kozarzewek w gminie Kazimierz Biskupi, gdzie powstanie kompleks rekreacyjny z pomostami i kładką widokową. Dodatkowo sześć gmin (Kleczew, Ostrowite, Strzałkowo, Krzymów, Zagórów oraz Ślesin) inwestuje w spójną sieć dróg rowerowych i ciągów pieszo-rowerowych, na co pozyskano łącznie 23,7 mln zł z FST.

Rewitalizacja i wsparcie społeczne

Równie istotne są działania skierowane bezpośrednio do ludzi. Na rewitalizację (w szczególności społeczną) obszarów dotkniętych skutkami przemysłu wydobywczego przeznaczono 147,8 mln zł, co pozwala na realizację 10 dużych projektów. Dzięki tym środkom powstają miejsca, które mają służyć integracji i opiece. W tym zakresie m.in. Gmina Ostrowite rozbudowuje Dzienny Dom Seniora w Giewartowie, Gmina Kawęczyn buduje nowoczesny Dom Kultury, Gmina Grodziec zaplanowała budowę Centrum Usług Społecznych oraz Gminnego Ośrodka Kultury, Fundacja „Podaj Dalej” w Osadzie Janaszkowo (Wąsosze) tworzy mieszkania wspomagane dla osób z niepełnosprawnościami, Gmina Golina inwestuje w nowoczesne targowisko z amfiteatrem i ogrodem sensorycznym, gmina Dobra zaplanowała wybudowanie kompleksu usług społecznych oraz zarządzania kryzysowego, natomiast na terenie gminy Przykona powstaną świetlice i centra rekreacyjne.

Efektywność energetyczna budynków publicznych

Samorządy dbają także o finanse publiczne poprzez termomodernizację. Aż 18 projektów o wartości 76,7 mln zł dotyczy docieplania szkół, bibliotek i urzędów. Inwestycje te obejmują nie tylko ocieplenie ścian, ale także wymianę źródeł ciepła na ekologiczne, montaż nowoczesnej wentylacji oraz systemów inteligentnego zarządzania energią. Wiele z tych zadań jest już na finiszu lub zostało zrealizowanych. Jednym z wnioskodawców jest Miasto Konin, które na modernizację pięciu kluczowych budynków przeznaczyło prawie 19,5 mln zł (przy 70% wsparciu z FST). Dzięki tym środkom mieszkańcy mogą już dostrzec efekty prac w: Żłobku Miejskim, Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie, Miejskiej Bibliotece Publicznej, III Liceum Ogólnokształcącym oraz Zespole Szkół Górniczo-Energetycznych. W budynkach tych nie tylko wymieniono okna i drzwi, ale również zamontowano fotowoltaikę i nowoczesne węzły cieplne, dzięki czemu koszty utrzymania obiektów spadły, a zaoszczędzone fundusze samorząd może teraz przeznaczyć na inne potrzeby mieszkańców. Podobne prace trwają lub kończą się również w gminach: Kłodawa, Dąbie, Zagórów, Przykona, Turek oraz Rychwał.

Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji to dla Wielkopolski Wschodniej potężny impuls rozwojowy. Dzięki aktywności samorządów region nie tylko łagodzi skutki transformacji energetycznej, ale buduje nową tożsamość opartą na nowoczesnej infrastrukturze i wysokiej jakości życia.

O wszystkich ważnych projektach zrealizowanych dzięki wparciu z tego funduszu będziemy informować na bieżąco. Kluczowa we wsparciu realizacji sprawiedliwej transformacji jest kwestia edukacji, tak aby każdy mieszkaniec Wielkopolski Wschodniej miał świadomość, że proces dotyczy tak naprawdę nas wszystkich i realnie wpływa na naszą rzeczywistość, a już dziś w naszej najbliższej okolicy widoczne są pierwsze efekty zmian.