Oprócz nazwy wiaduktu Briańskowi zawdzięczamy... dary w stanie wojennym

Nie udało mi się tego z cała pewnością ustalić, ale to chyba w tym czasie wiadukt na ulicy Kleczewskiej został wiaduktem Briańskim. Innym symbolem współpracy z rosyjskim miastem była restauracja Desna. Imię rzeki, która przepływa przez partnerskie miasto w Rosji dostał Megawat, restauracja przy ulicy Kolejowej, dzisiaj mieszcząca pub „Karczma”. W Briańsku natomiast działał bar „Konin”.

Lenin i sierp z młotem

W ślad za podpisaną umową między miastami współpracę nawiązały ze sobą również instytucje, przede wszystkim placówki oświatowe. Młodzież z 27 Miejskiego Liceum Ogólnokształcącym w Briańsku przyjeżdżała do II Liceum Ogólnokształcącego na spotkania w ramach projektu „Trójmiasto” z udziałem niemieckiego Herne, a studenci Briańskiego Uniwersytetu Państwowego brali udział w międzynarodowych wyprawach archeologicznych, praktykach etnograficznych i folklorystycznych czy plenerach malarskich w Koninie. Począwszy od 2004 roku uczniowie Briańskiego Techniku Gastronomii i Handlu odbywali praktyki zawodowe w konińskich lokalach gastronomicznych, a muzycy Młodzieżowej Orkiestry Dętej z Zespołu Szkół Górniczo-Energetycznych dwukrotnie wyjeżdżali do Briańska na koncerty.

Ich wyjazdy, podobnie jak wszystkich polskich grup, połączone były z wizytami w Smoleńsku i Katyniu. Załączone zdjęcia z 2013 roku pokazują współczesną Rosję, dokumentując przy okazji, jak silnie tej kraj tkwi w czasach Związku Radzieckiego. W centrum miasta wciąż stał wtedy obelisk, zwieńczony sierpem i młotem oraz flagą ze skrótem CCCP (ZSRR), upamiętniający nadanie Briańskowi „orderu czerwonego sztandaru pracy”, a kilkadziesiąt metrów dalej spiżowy pomnik Lenina.

Potomkowie jeńców z 1920

Od dwudziestu lat w Briańskim Uniwersytecie Państwowym można studiować język polski. To dobra okazja, żeby wspomnieć o tamtejszej Polonii. W 1897 Polacy tanowili nieco ponad trzy procent mieszkańców Briańska i byli trzecią pod względem liczebności grupą narodowościową po Rosjanach i Żydach. Dziesięć lat temu na 415 tys. mieszkańców Polaków było dokładnie 197, a więc zaledwie 0,2 proc. Jakaś ich cześć to zapewne potomkowie polskich jeńców, którzy trafili do tutejszego obozu podczas wojny polsko-bolszewickiej. W lipcu 1920 roku było ich prawie pół tysiąca. Nie wiadomo, jak wielu z nich zostało rozstrzelanych przez NKWD podczas próby ucieczki. Kiedy podpisano już umowę o repatriacji, 25 spośród tych, którzy przeżyli, zdecydowało się zostać i zamieszkać na stałe w Briańsku.

Briańska Polonia skupiła się wokół organizacji o nazwie „Dom Polski”, w której utworzenie zaangażowała się bardzo energicznie Mirena Kopyłowa, Polka z Litwy, która w Briańsku wyszła za mąż i tutaj pracowała w urzędzie miejskim jako specjalistka do spraw stosunków międzynarodowych, kiedy z Koninem była podpisywana umowa o współpracy. Została prezesem organizacji, która w chwili powołania do życia liczyła zaledwie kilka osób, a po kilkunastu latach funkcjonowania  - już sto.

To już jest koniec?

Celem tego tekstu było pokazania historii współpracy Konina z Briańskiem, która – wszystko na to wskazuje – właśnie dobiega końca, więc działania tamtejszej Polonii tylko zasygnalizowałem. Więcej na ten temat można się dowiedzieć z opracowań, z których sam korzystałem. Praca „Współpraca Konina za wschodnią granicą” Wiktora Jacaszka dostępna jest w Internecie, natomiast „Polski Briańsk: historia i współczesność” Haliny Jeroszowej, mieszkanki Briańska, zostanie opublikowana dopiero za kilka miesięcy.

Za życzliwą pomoc w przygotowaniu tego artykułu dziękuję Zdzisławowi Jacaszkowi, którego przy okazji zapytałem, co sądzi o planowanym przez Radę Miasta zerwaniu współpracy Konina z Briańskiem:

– Uważam, że należy kategorycznie odciąć się od polityki Putina, od putinizmu, bo to zjawisko podobne do hitleryzmu, ale jestem przeciwny zrywaniu z miastem, z ludźmi. Wojna w Ukrainie kiedyś się skończy i wtedy trzeba będzie ludzi leczyć z tego, co dzisiaj czują. Zerwanie współpracy, zmiana nazwy wiaduktu niczego nam nie daje.

Załączone zdjęcia pochodzą ze strony konin.pl