Wielkopolska Wielkanoc bez marnotrawstwa

Wielkanoc to czas bogato zastawionych stołów, od tradycyjnego żurku, poprzez białą kiełbasę, potrawy z jajek aż po drożdżowe baby i mazurki. Obfitość i radosne świętowanie często wiążą się z niechlubnymi statystykami dotyczącymi żywności, która niestety trafia do kosza. W Wielkopolsce wiemy, jak temu zaradzić.

Święta Wielkanocne to w polskiej tradycji czas wszelkich obfitości kulinarnych, który niestety często znajduje swój finał w koszach na śmieci. Każdego roku w Polsce marnuje się blisko 5 mln ton żywności, z czego aż pół miliona ton przypada na Wielkopolskę. Z raportu pn. „Nie Marnuj Jedzenia 2023" w ramach Programu Racjonalizacji i Ograniczenia Marnotrawstwa Żywności (PROM) wynika, że ponad połowa żywności marnuje się w naszych domowych kuchniach. Najczęściej marnuje się pieczywo, owoce, warzywa oraz wędliny.

- Już od 2021 roku Samorząd Województwa Wielkopolskiego nie pozostaje obojętny na te niechlubne statystyki. Dotychczas na walkę z marnowaniem żywności z budżetu Województwa przeznaczonych zostało 5 milionów złotych, na rok 2026 przeznaczonych jest blisko 2 mln zł, co stawia Wielkopolskę w roli niekwestionowanego lidera wśród samorządów w kraju podkreśla Krzysztof Grabowski, Wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego – Zarząd Województwa Wielkopolskiego przyjął kontynuację „Programu Ograniczania Marnotrawstwa i Strat Żywności w Wielkopolsce na kolejne pięć lat. Będziemy wiec dalej wspierać zarówno gminy, jak i organizacje pozarządowe, którym prześwieca cel niemarnowania żywności.

Nie wyrzucaj, przynieś do jadłodzielni!

Dla samorządów skutecznym narzędziem do walki z marnowaniem żywności jest możliwość aplikowania w konkursie „Wielkopolskie Jadłodzielnie”.  Gminy mogą ubiegać się o wsparcie z budżetu Województwa Wielkopolskiego maksimum do 25 tys. zł na jedną ofertę, a dofinansowanie może pokryć do 80% całkowitego kosztu zadania. Dzięki tym środkom gminy zakupują kontenery wyposażone w lodówki i regały, które stają się punktami wymiany żywności. Są one umieszczane w miejscach widocznych i powszechnie dostępnych, a każda z nich zawiera instrukcję informującą o tym, jakie produkty można w niej bezpiecznie zostawić. W jadłodzielniach najczęściej znajdują się posiłki z restauracji, produkty spożywcze ze sklepów, hurtowni lub instytucji pomocowych. W okresach świątecznych pojawiają się także produkty, które zostają nam w domach i dzięki takim miejscom, jak jadłodzielnie zamiast do kosza, trafiają do najbardziej potrzebujących.

- Z inicjatywy Samorządu Województwa Wielkopolskiego powstało już 38 jadłodzielni, za łączną kwotę ponad 800 tys. zł. W tym roku powstaną trzy kolejne w gminach: Margonin, Malanów i Ślesin. Jadłodzielnie pozwalają na to, aby nadmiar pełnowartościowego jedzenia, którego nie jesteśmy w stanie zagospodarować, szczególnie w okresie świątecznym, zamiast do kosza trafił do osób potrzebujących. Zachęcam do aktywnego korzystania z jadłodzielni dostępnych w całym regionie.  Nie wyrzucaj, przynieś do jadłodzielni! Twoja gospodarność ma znaczenie - zachęca Krzysztof Grabowski, Wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego.

Korzystając z jadłodzielni, mieszkańcy aktywnie włączają się w realizowany przez Samorząd Województwa Wielkopolskiego „Program ograniczania marnotrawstwu i strat żywności w Wielkopolsce”, który ma na celu promowanie postaw „zero waste” i uczy szacunku do jedzenia. Poniżej lista jadłodzielni powstałych w ramach konkursu dotacyjnego „Wielkopolskie Jadłodzielnie” dostępna również pod adresem: https://www.umww.pl/wielkopolskie-jadlodzielnie.

KGW gotują i nie marnują

Kolejną formą wsparcia idei ograniczenia marnowania żywności jest konkurs pn. „Mała Mobilna Kuchnia Warsztatowa”. Konkurs każdego roku cieszy się dużym zainteresowaniem wśród organizacji pozarządowych, a w szczególności wśród kół gospodyń wiejskich, które stanowią największą grupą wśród organizacji ubiegających się o dotację. W roku 2026 r. na działanie to z budżetu Województwa Wielkopolskiego przeznaczonych został 1 mln zł, a oferty, które są weryfikowane złożyło ponad 200 organizacji z całej Wielkopolski. Dotychczas w ramach wszystkich edycji konkursu dofinansowano już 177 zadań na łączną kwotę blisko 1,8 mln zł.

Kwota dotacji wynosi od 3 do 15 tysięcy złotych, z czego minimalny wkład organizacji to 20 procent całego zakupu. Warunkiem otrzymania dotacji oprócz zakupu kuchni jest zorganizowanie warsztatów lub pokazów dotyczących niemarnowania żywości, w czym gospodynie z kół gospodyń wiejskich wiodą prym. A co najważniejsze - gotują i nie marnują. Efekty ich działalności można podziwiać nie tylko poprzez uczestnictwo w przygotowanych pokazach czy warsztatach, ale również podczas obywających się już po raz drugi Wielkopolskich Samorządowych Forach Kół Gospodyń Wiejskich. Podczas wydarzeń, które odbywają się we wszystkich powiatach naszego regionu można zdobyć niezbędne informacje dotyczące m.in. tematyki niemarnowania, jak również zobaczyć z bliska małe mobilne kuchnie warsztatowe, zakupione przez organizacje w poprzednich edycjach konkursu. To również doskonała okazja do wymiany doświadczeń oraz pomysłów do dalszej działalności.

Dotychczasowe działania Samorządu Województwa Wielkopolskiego związane z ograniczaniem marnotrawstwa żywności pozwoliły na uratowanie ponad 9 456,7 ton żywności, nawiązanie współpracy z ponad 150 organizacjami pomocowymi i bankami żywności, obejmując wsparciem ponad 380 instytucji oraz zaangażowanie ponad 3000 wolontariuszy, którzy uczestniczyli w licznych zbiórkach żywności i akcjach pomocowych.

Statystyki te w skali kraju stawiają Samorząd Województwa Wielkopolskiego jako wzór walki z marnowaniem żywności, nie tylko skłaniając do kontynuacji wyznaczonych celów i działań, ale zachęcając do naśladowania.