W jakich przypadkach można dostać skierowanie na tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny?

Tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MRI) są zaawansowanymi technikami diagnostycznymi, które odgrywają kluczową rolę we współczesnej medycynie. Umożliwiają one dokładną ocenę struktur anatomicznych, co jest nieocenione w diagnozowaniu wielu schorzeń. Sprawdź, w jakich przypadkach pacjent może otrzymać skierowanie na TK lub MRI, oraz jakie są ich zalety i ograniczenia!

Współczesna medycyna korzysta z wielu niezwykle zaawansowanych procedur diagnostycznych. Należą do nich np. tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny, które pozwalają na uzyskanie bardzo szczegółowych danych, co pozwala na dokładniejsze zlokalizowanie i określenie nieprawidłowości. Jednak nie są to rutynowo wykonywane badania. W jakich sytuacjach są one szczególnie zasadne i kto może zostać na nie skierowany?

Rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa? 

Do badań, które pozwalają uzyskać najdokładniejsze i najbardziej szczegółowe wyniki należą metody diagnostyczne takie jak, tomografia czy rezonans. Stosuje się je w bardzo różnych przypadkach. Każda z tych metod ma swoje plusy, ale posiada też pewne ograniczenia.

Kiedy korzysta się z tomografii komputerowej?

Wykorzystanie tomografii komputerowej we współczesnej diagnostyce jest bardzo szerokie i obejmuje różne części ciała, narządy oraz układy. 

1. Tomografia komputerowa głowy 

Tomografia komputerowa to badanie pierwszego rzutu stosowane w stanach chorobowych dotyczących głowy. Mogą one dotyczyć zarówno mózgowia, jak i twarzoczaszki oraz zatok przynosowych. TK głowy pozwala na diagnostykę udarów mózgu, krwotoków mózgowych, urazów i guzów mózgu, a także stanów zapalnych i guzów zatok oraz nowotworów.

2. Tomografia komputerowa ośrodkowego układu nerwowego

Tomografu można też użyć do badania tkanki nerwowej. Jest też wykorzystywany w stanach nagłych – najczęściej urazach, a także udarach niedokrwiennych i krwotocznych. Tomografię komputerową stosuje się także w diagnostyce krwotoków podpajęczynówkowych.

3. Tomografia komputerowa kręgosłupa 

Wykonuje się ją podczas oceny elementów kostnych kręgosłupa po urazach. Ma zastosowanie także do obrazowania nacieków nowotworowych. Tomografia komputerowa kręgosłupa jest wykorzystywana także w chorobach zwyrodnieniowych.

4. Tomografia komputerowa klatki piersiowej

Zwykle stosuje się ją do oceny narządów klatki piersiowej u pacjentów z chorobą nowotworową. Można też dzięki niej ocenić tkankę płucną – wskazaniami do takiego badania jest np. sarkoidoza, pylica płuc, czy rozedma.

5. Tomografia komputerowa jamy brzusznej

Badanie to stosuje się także do oceny narządów miąższowych jamy brzusznej. Należą do nich wątroba, śledziona, trzustka oraz nerki. Można dzięki niej zobrazować zmiany nowotworowe oraz nacieki zapalne. Tomografię komputerową wykonuje się też w diagnostyce krwawienia z przewodu pokarmowego, urazów jamy brzusznej, niedrożności przewodu pokarmowego, czy zapaleniu pęcherzyka żółciowego lub wyrostka robaczkowego. Takie badania są również konieczne w kwalifikacji do przeszczepu wątroby oraz kontroli po przeszczepieniu tego organu.

6. Tomografia komputerowa kości i stawów

Tę metodę diagnostyki obrazowej stosuje się także w przypadku skomplikowanych złamań. Ma ona zastosowanie także u pacjentów ze zwyrodnieniami oraz dysplazją włóknistą. Tomografia komputerowa pozwala także na ocenę nacieków nowotworowych i nietypowych stanów zapalnych kości i stawów.

7. Tomografia komputerowa żył i tętnic

Stosuje się ją do obrazowania żył i tętnic mózgowych oraz tętnic szyjnych. Pozwala na diagnostykę tętniaków, zmian miażdżycowych, zakrzepic czy zespołu więzadła łukowatego. Jest też wykorzystywana do kwalifikacji na specjalistyczne zabiegi chirurgiczne oraz do oceny ich rezultatów.

8. Tomografia komputerowa angio klatki piersiowej

Jest obecnie złotym standardem w diagnozowaniu zatorowości płucnej. Stosuje się ją także w przypadku tętniaków, rozwarstwień, zwężeń miażdżycowych oraz zakrzepicy żylnej. Badanie wykorzystuje się także w przypadku podejrzenia tętniaków rozwarstwiających i pourazowych pęknięć aorty piersiowej.

Dzięki tomografii komputerowej możliwe jest też wykonanie wirtualnej bronchoskopii i wirtualnej kolonoskopii.

Jakie są przeciwwskazania do tomografii komputerowej?

Przeciwwskazaniem do wykonania tomografii komputerowej jest ciąża. Takie ograniczenia dotyczą także podania środków cieniujących i kontrastowych. W przypadku środków cieniujących przeciwwskazaniem jest niewyrównana nadczynność tarczycy, wolę guzowe oraz choroba Gravesa-Basedowa. Natomiast środków kontrastujących nie podaje się w przypadku podejrzenia ostrego krwotoku wewnątrzczaszkowego, szpiczaka mnogiego oraz przy ciężkim uszkodzeniu wątroby i nerek.

Kiedy stosuje się rezonans magnetyczny? 

Rezonans magnetyczny to badanie pozwalające na uzyskanie bardzo dokładnego obrazu tkanek i narządów. Jest wykorzystywany do diagnostyki różnych okolic ciała.

1. Rezonans magnetyczny mózgowia

Wykonuje się go w przypadku procesów nowotworowych pierwotnych i wtórnych, a także w celu monitorowania stanu pacjenta po radio i chemioterapii oraz po leczeniu operacyjnym. Jest stosowany także w przypadku procesów zapalnych, udarów, wad rozwojowych, chorób neurodegeneracyjnych, tętniaków, padaczki, bólów i zawrotów głowy, omdleń i szumów usznych.

2. Rezonans magnetyczny przysadki mózgowej

Jest stosowany do diagnozowania guzów przysadki, niedoczynności przysadki, zaburzeń widzenia związanych z nerwami wzrokowymi oraz do kontroli chorych po leczeniu operacyjnym i podczas kwalifikacji do leczenia hormonem wzrostu.

3. Rezonans magnetyczny twarzoczaszki

Wykonuje się go w przypadku procesów nowotworowych zatok, ślinianek jamy nosowej, czy nosogardła, a także w ocenie różnych zmian wewnątrz oczodołowych i powikłań po leczeniu tych okolic.

4. Rezonans magnetyczny kręgosłupa

Wykonuje się go w przypadku podejrzenia zwyrodnień kręgosłupa. Pozwala na wykrycie zmian degeneracyjnych krążków oraz przepuklin i zmian w stawach międzykręgowych, a także zwężeń kanału kręgowego. Tę metodę diagnostyczną stosuje się również po urazach kręgosłupa. Rezonans magnetyczny pozwala zdiagnozować stwardnienie rozsiane, zmiany nowotworowe, zmiany zapalne, czy ogniska krwotoczne w obrębie kręgosłupa. Jest też wykorzystywany do obrazowania wad wrodzonych.

5. Rezonans magnetyczny piersi

To badanie jest stosowane u pacjentek, u których mammografia i USG dały niejednoznaczne wyniki. Rezonans jest także wykorzystywany do badania przesiewowego kobiet z grupy ryzyka – nosicielek mutacji BRCA1 oraz BRCA2. Wykonuje się go także do badania pacjentek, u których wykryto raka – przed planowanym leczeniem operacyjnym oszczędzającym. Jest też skutecznym narzędziem diagnostycznym do oceny odpowiedzi na chemioterapię.

6. Rezonans magnetyczny serca

Pozwala zobrazować struktury takie jak komory serca, zastawki, worek osierdziowy, a także główne naczynia serca oraz sąsiadujące struktury. Jest narzędziem diagnostycznym pozwalającym wykryć różne choroby serca, a także monitorowania postępów choroby i leczenia.

7. Rezonans magnetyczny innych obszarów ciała 

Badanie rezonansem magnetycznym wykorzystuje się także do diagnozowania chorób wątroby i dróg żółciowych, trzustki, nerek, żołądka, i jelit, pęcherza moczowego, macicy, a także kości i stawów.

Jakie są przeciwwskazania do rezonansu magnetycznego?

Pomimo zaawansowania technologicznego badania MRI, istnieją pewne przeciwwskazania do jego wykonania. Należy do nich np. posiadanie rozrusznika serca, pompy insulinowej, wszczepionych aparatów słuchowych, neurostymulatorów, czy klipsów wewnątrzczaszkowych, a także innych metalowych ciał obcych w okolicy oka.

O wskazaniach do przeprowadzenia konkretnego badania zawsze decyduje lekarz, który dzięki swojej wiedzy i doświadczeniu może ocenić stan pacjenta i dobrać najlepszą metodę diagnostyczną.

Bibliografia:

1. Pruszyński B, Cieszanowski A: Radiologia. diagnostyka obrazowa. PZWL, Warszawa 2014.
2. Dobrowolska-Bąk M, et. al.: Bezpieczeństwo pacjenta i personelu medycznego w pracowni rezonansu magnetycznego. Problemy Pielęgniarstwa 2018; 26 (3): 182–190.
3. Pruszyński B: Diagnostyka obrazowa. PZWL Warszawa 2000.
4. Fijałkowska J, et. al.: Zastosowanie tomografii komputerowej w kardiologii. Forum Medycyny Rodzinnej 2013;7(3): 141–148.