Dlaczego „wspólny bilet” PKS, MZK i KW to sensacja dla naiwnych? Czas obudzić tańczących w chocholim tańcu

PKS lepszy od MZK

Przyznam, że sam nie wierzę w to, co zaraz napiszę – a jednak! W pewnym aspekcie PKS wypadnie lepiej niż MZK. Oczywiście obie spółki to dwa zupełnie różne podmioty, działające na innych zasadach, dla innych grup pasażerów i w odmiennym zakresie terytorialnym. Dlatego – uprzedzając często powtarzające się komentarze – jestem przeciwny fuzji obu przedsiębiorstw. To nie miałoby sensu. W pewnych obszarach jednak powinny się one uzupełniać, a nie konkurować.

W jednym z kluczowych „puzzli” tej komunikacyjnej układanki PKS, niestety (a może i paradoksalnie – na szczęście), będzie górą. Chodzi o system informacji pasażerskiej na przystankach.

Szczerze liczyłem, że wraz z całą tą „sprawiedliwą transformacją” Konin w końcu doczeka się nowoczesnego systemu informacji pasażerskiej z prawdziwego zdarzenia – porządnych tablic pokazujących odjazdy autobusów na przystankach, porządnych monitorów z przebiegiem trasy w autobusach (wzorem np. Poznania), oznaczenia przystanków ich nazwami oraz numerami linii, które je obsługują, i innych rozwiązań informatycznych, jakie w wielu miastach są dziś standardem.
I tu – niestety – przyszło największe rozczarowanie. Otóż nie. Dalej ich nie będzie.

Przykład dynamicznej informacji pasażerskiej w Poznaniu. Grafika: ZTM Poznań

Dla osób żyjących w tzw. „konińskiej bańce” to być może kwestia niezauważalna. Ale dla tych, którzy trochę po Polsce pojeździli, to wręcz nie do pomyślenia. Tak, moi drodzy – Konin w 2025 roku nadal będzie jednym z nielicznych miast tej wielkości, które nie ma sprawnych tablic informacji pasażerskiej na przystankach komunikacji miejskiej.

Mało tego – Konin prawdopodobnie stanie się jednym z niewielu (jeśli nie jedynym) miast w Polsce, gdzie tablice będą pokazywać odjazdy PKS-ów, a komunikacji miejskiej już nie .Pominę te małe, ledowe „cosie”, które udają tablice – bo, moim zdaniem, powinny już dawno zniknąć. Zamiast pomagać, tylko przynoszą komunikacji wstyd.

Nie do końca wiadomo też, co nas czeka na nowym węźle przesiadkowym w kwestii rozwiązań informatycznych. Mam jednak swoje obawy…

Węzeł przesiadkowy to temat na osobną dyskusję – szczególnie wtedy, gdy już faktycznie powstanie.
A tymczasem – ciekawostka z praktyki. Ostatnio, jako kierowca autobusu turystycznego, miałem przywieźć grupę turystów z Poznania do Konina, w okolice dworca kolejowego.
Wiecie, co się okazało? Nie ma tu ani jednego przystanku dla takich autobusów.
Tak po prostu – nie ma.

Konin dalej pozostanie miastem bez porządnych tablic SDIP na przystankach. Na fotografii przykład prostej tablicy z Nysy.

Z prostymi sprawami dalej odstajemy

Wspomniałem już powyżej, że stawianie na nowe rozwiązania to jedno, a utrzymanie bądź rozwój pozostałych aspektów funkcjonowania transportu publicznego, a szczególnie komunikacji miejskiej, to drugie. Przez lata bezskutecznie zwracałem uwagę na patologie funkcjonowania lokalnego zbiorkomu, ale też sugerowałem wiele prostych rozwiązań, które warto byłoby wdrożyć bądź po prostu poprawić – dla jej uatrakcyjnienia. Lista wydłuża się w końcu wraz z rozwojem rozwiązań implementowanych w innych miastach, a ja zwykle mówiłem o tych, które już od lat tam funkcjonują

• oznaczenie przystanków ich nazwami i numerami linii je obsługujących,
• schematy połączeń w gablotach wiat,
• poprawa jakości prezentowanych treści systemu informacji pasażerskiej (i tu mógłbym się rozpisywać, ale po co?),
• stworzenie księgi identyfikacji wizualnej i wyposażenia pojazdów (obecnie w zasadzie każdy typ autobusu jest z tzw. „innej parafii”),
• dostosowanie peronów przystankowych celem bardziej dostępnego wsiadania i wysiadania przez osoby z niepełnosprawnością i osoby starsze (przykładowo pętla przy cmentarzu komunalnym, cmentarzu parafialnym czy ZS im. Kopernika po stronie byłego Domu Dziecka – no aż się prosi, żeby te lokalizacje, uczęszczane głównie przez osoby starsze, miały w końcu porządne stanowiska).

Czasami trzeba tak niewiele, by dać wiele. No ale – jeśli przez ponad dwa lata trudno się komuś nawet zorientować, że w jednym z autobusów zapowiedzi głosowe wewnętrzne działają na zewnątrz, a zewnętrzne – wewnątrz, a na niektórych liniach napis kierunku, składający się z kilku wyrazów, został przedstawiony bez spacji między słowami i płynie w tempie niemożliwym do odczytania, to o czym my mówimy…

Schemat identyfikacji wizualnej pojazdów Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Materiał: GZM

Oznakowanie przystanków w Grodzisku Mazowieckim powinno być wzorem do naśladowania dla innych miast.

Można prościej – jak w Poznaniu. Fot. Rada Osiedla Podolany

Projekt zagospodarowania gablot na przystankach w Koninie z 2020 roku

ZDM jako organizator pomoże? Oby…

Kiedyś nawet myślałem sobie, że dobrze byłoby, żeby MZK miał nad sobą porządny organ nadzorczy, bo wydział gospodarki komunalnej ma niejako ważniejsze sprawy na głowie, a MZK i tak – w teorii nie jest, a w praktyce jest również organizatorem: zajmuje się rozkładami jazdy, przystankami, i to wszystko, co miasto tylko później „klepie”. Dlatego od dawna liczyłem na powstanie jakiegoś Zarządu Transportu Miejskiego, który ostatecznie rozdzieliłby role organizatora od operatora, czyli zarządzałby rozkładami jazdy, przystankami, nadzorował pracę operatora, a MZK byłby tylko wykonawcą zadań zleconych przez organizatora.

Niebawem, decyzją radnych, organizatorem komunikacji miejskiej ma zostać Zarząd Dróg Miejskich, który niejako przejmie pałeczkę po dotychczasowym podmiocie. ZDM zyska nowe kompetencje – będzie (a przynajmniej powinien) to być krok w stronę bardziej uporządkowanego systemu, w którym jedna jednostka będzie koordynować zarówno drogi, jak i komunikację miejską.

Liczę jednak na to, że ZDM (choć osobiście popieram zmianę nazwy na Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego) będzie bardziej organizatorem niż tylko nadzorcą, że skończy się zasada „rączka rączkę myje”, i że wreszcie pojawi się coś takiego jak taryfikator kar za niewłaściwe wykonanie obsługi – tak jak w innych miastach: za niesprawne wyświetlacze, brak zapowiedzi, niestosowanie się do regulaminu przewozów.

Dobrze byłoby też, gdyby zmiana ta przyniosła lepszą współpracę w zakresie wymiany informacji, zwłaszcza o planowanych robotach drogowych. Bo swego czasu było z tym źle, bardzo źle – kierowcy dowiadywali się o objeździe dopiero wtedy, gdy na niego natrafili, a pasażerowie jeszcze później.

Słowem podsumowania

W komunikacji miejskiej nie chodzi tylko o autobusy, a o system, który działa w całości – od przystanku po rozkład, od informacji po kontrolę jakości. Dobrze działający transport publiczny to nie luksus, to znak normalności. A zintegrowany transport publiczny? Niech taki będzie, ale nie tylko transakcyjnie i informatycznie!

Pamiętam, jak wielokrotnie na moje zapytania dotyczące pewnych niedociągnięć w funkcjonowaniu zbiorkomu otrzymywałem odpowiedź w stylu „ale nikt wcześniej tego nie zgłaszał”. Warto więc moi drodzy patrzeć urzędnikom na ręce, pytać, zgłaszać uwagi i pomysły. Czasami wystarczy jeden mail, jedno zdjęcie, jedna uwaga w odpowiednim momencie, by coś ruszyło. I oby ta zmiana z ZDM-em naprawdę coś ruszyła – nie tylko na papierze, ale i w terenie.

Idzie jesień, a za chwilę zima. Ciemno, zimno, deszcz, wiatr – nie zawsze chce się wtedy wychodzić z domu. Ale to właśnie wtedy najbardziej docenia się nagrzany autobus, w którym można poczytać książkę, działa wyświetlacz i pokazuje trasę, a zapowiedzi głośno i wyraźnie informują, gdzie jesteśmy. Takie małe, codzienne rzeczy, które robią ogromną różnicę.
Czego więc sobie i Wam życzę – żebyśmy tej zimy mogli wsiąść do autobusu, który nie tylko jedzie, ale i działa tak, jak powinien!