Tablica pamiątkowa i wystawa. Wojenne losy mieszkańców gminy Kramsk

Trzynastu mieszkańcom gminy Kramsk, zamordowanym przez hitlerowców, poświęcono tablicę przed kościołem w miejscowości Ochle. Tam też stanęła wystawa opowiadająca o lokalnej historii z czasów drugiej wojny światowej.

Wszystko zaczęło się od proboszcza miejscowej parafii – ks. Mariusza Budkiewicza, który w 2022 roku uczestniczył w poświęceniu odnowionego pomnika w Borkach.

– Dowiedziawszy się o tym, co tutaj się wydarzyło, zainteresował się głębiej i postanowił przystąpić do napisania książki – mówił Andrzej Nowak, wójt Kramska. – Trzecia część książki to historia osób, które zginęły w związku z tym, że udzieliły pomocy Fiodorowi Azarowowi. Natomiast czwarta część nawiązuje do nieco wcześniejszych poszukiwań, które zainspirowała wśród uczniów i lokalnej społeczności Dorota Kubsik. To dzięki jej inspiracji, z tej racji, że zajmowała się historią regionalną, możliwe było dotarcie do świadectw starszych osób, zapisów wspomnień o wydarzeniach, które rozegrały się między wrześniem roku 1940 a wrześniem roku 1942 – dodał.

Wicewójt Dorota Kubsik, która ucząc historii, zachęciła uczniów do sprawdzenia domowych archiwów z czasów drugiej wojny światowej.

– Dotarły do mnie perełki, które czekały długie lata, żeby móc je odkryć. Pamiętam do dziś, kiedy moje uczennice Agnieszka Gębka i Danusia Marczak przyniosły list pani Agnieszki Łaszkiewicz i go przeczytały. Pamiętam wzruszenie i emocje, które towarzyszyły nie tylko mi, ale całej klasie. Tak po kolei zaczęliśmy odkrywać historię tych nazwisk – opowiadała Dorota Kubsik. – Dotarliśmy do tego, co się stało i jakie potem były powojenne losy, a dzisiaj jestem wzruszona i dumna, że kawałek historii ziemi, na której wyrosłam i na której wyrosły te dzieciaki, po tylu latach doczekał się takiej uroczystości – dodała.

Tablica, która została odsłonięta przy wejściu do kościoła w miejscowości Ochle, poświęcona jest pamięci: Mieczysława Adamczyka, Józefa Adamczyka, Weroniki Augustyniak, Józefa Augustyniaka, Piotra Kicińskiego, Dominika Kujawy, Agnieszki Łaszkiewicz, Zenona Łaszkiewicza, Marianny Pietrzak, Kazimierza Różyckiego, Wacława Stasiaka, Władysława Wałowskiego i Leokadii Zbierskiej – mieszkańców sołectw: Borki, Pogorzałki, Ksawerów i Wysokie. Ich też dotyczy wystawa, która stanęła przed świątynią.

– Nigdy nie nauczymy się kochać ojczyzny, patrząc na postacie nam nieznane. Miłość do ziemi, na której się wyrosło, poznanie jej historii poprzez ludzi, którzy byli sąsiadami, złapanie jej w dłonie pozwala na umiłowanie tego, co małe, a potem tego, co wielkie – powiedziała Dorota Kubsik.

Wystawę opowiadającą tragiczną historię mieszkańców gminy współtworzyła Olga Boksa z ośrodka kultury w Kramsku. Fotoramy na razie stać będą w miejscowości Ochle, a później z wystawą zapoznają się uczniowie wszystkich szkół w okolicy. Docelowo stanie ona przy pomniku w Borkach.